Salima El Ayachi is naast agoge ook geestelijke verzorger. Op woensdag 10 september verzorgt zij samen met kaderarts Pieter Knibbe de scholing Culturele diversiteit binnen palliatieve zorg.
Wanneer een patiënt terminaal ziek is, wordt hij of zij kwetsbaar. Dan gaat het niet alleen om medische handelingen, maar vooral om betekenis. Wie ben ik? Wat is belangrijk voor mij in deze fase van mijn leven?
Zoek naar de plek waar medisch, ethisch en cultureel perspectief elkaar raken.
“Als je goede zorg wilt leveren, ontkom je er niet aan om je open te stellen,” vertelt Salima. “Maar hoe doe je dat als de waarden van de patiënt soms botsen met die van jezelf? Dan kom je terecht in een ethisch spanningsveld.”
De eigen ‘ijsberg’
In de scholing staan niet alleen de patiënt en diens achtergrond centraal, maar ook de zorgverlener zelf. Wat drijft jou? Welke waarden vind jij belangrijk? Salima: “Ook je eigen ‘ijsberg’ kennen is essentieel. Niet alles is zichtbaar.”
Meebewegen én bespreken
“Het gaat in de scholing niet om klakkeloos overnemen van de wensen van de patiënt. Het gaat om meebewegen en tegelijk zaken bespreekbaar maken. Patiënten zoeken veiligheid. Als jij die erkenning kunt geven, geeft dat rust. Dan voelt de patiënt: je ziet mij.
Uitleg speelt daarbij een grote rol. Bijvoorbeeld over pijnmedicatie: wat is het, hoe werkt het, en dat morfine niet het overlijden veroorzaakt.
Uiteraard is communicatie cruciaal. Bij sommige patiënten werkt ‘recht voor z’n raap’ averechts. Ruimte geven aan emotie, duidelijke afspraken maken en het verschil zien tussen beslissers en ondersteuners in de kring rond de patiënt zijn belangrijke aandachtspunten.”
Drie terugkerende uitdagingen in palliatieve zorg
Salima ziet in de praktijk dat zorgverleners vaak tegen dezelfde drie dilemma’s aanlopen:
- Pijn en pijnbestrijding
Soms vindt een patiënt dat lijden een functie heeft, terwijl de arts juist de pijn wil verlichten. Hoe maak je het bespreekbaar? Als arts wil je graag helpen en beter maken. Geen pijnbestrijding voelt voor veel zorgverleners tegenstrijdig met hun eigen ik. - Niet praten over het einde
Termen als ‘dood’ of ‘levenseinde’ kunnen te direct of juist te vaag zijn afhankelijk van de patiënt in kwestie. Salima spreekt liever over “het einde van de ziekte”. - Als beter worden niet meer kan
Wat wil de patiënt dan? Hoe eerder deze gesprekken plaatsvinden, hoe beter de zorg kan aansluiten.
Voor wie is de scholing interessant?
De scholing is waardevol voor iedereen die met palliatieve zorg te maken heeft. Of je nu huisarts, POH, praktijkverpleegkundige of een andere zorgprofessional bent, deze training biedt inzichten en praktische handvatten om zorg te leveren die écht aansluit in de eindfase van de ziekte, zoals Salima dat zo mooi verwoord.