Meer dan zestig organisaties in Zaanstreek-Waterland werken samen aan een gezondere regio. Wat in 2023 vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) verder vorm kreeg, gaat nu verder onder een nieuwe naam: Gezondheidsnetwerk Zaanstreek-Waterland. Maar een nieuwe naam alleen verandert de zorg natuurlijk niet. Volgens HZW-directeur Erik Schoofs draait het vooral om anders denken én anders samenwerken.
[Foto] Het Gezondheidsnetwerk Zaanstreek-Waterland in de praktijk: tijdens de regionale talkshow Aan tafel over zorg en gezondheid gingen zorgprofessionals, inwoners en betrokken organisaties met elkaar in gesprek.
Waarom is een regionaal gezondheidsnetwerk nodig?
“Organisaties werken nog te vaak naast elkaar in plaats van met elkaar,” vertelt Erik. “Terwijl we uiteindelijk voor dezelfde inwoners werken. Vanuit HZW waren we al bezig om de samenwerking met andere partijen te versterken. Met het IZA (nu het AZWA) is daar sinds 2023 een extra impuls aan gegeven.”
“De vraag die we onszelf steeds moeten stellen is: hoe kunnen we dit samen oplossen? Soms ligt de oplossing niet in de medische zorg, maar bijvoorbeeld in ondersteuning vanuit het sociaal domein of in preventie. Als we daar eerder op inzetten, kunnen we de druk op de zorg verminderen.”
Wat vraagt deze manier van samenwerken van organisaties?
“Het vraagt behoorlijk wat,” erkent Erik. “We hebben het over een verandering in cultuur en over het uitbreiden van kennis. Professionals moeten beter weten wat andere organisaties kunnen bieden en elkaar gemakkelijker weten te vinden. Dat vraagt aandacht en een flinke tijdsinvestering. Maar dat betaalt zich uiteindelijk dubbel en dwars terug.”
De plannen binnen het Gezondheidsnetwerk zijn er. De komende periode draait daarom vooral om de vertaling naar de praktijk. “Op papier kunnen we goede afspraken maken, maar uiteindelijk moet het ook daadwerkelijk gaan werken voor zorgverleners en inwoners.”
Digitalisering speelt daar een belangrijke rol in. Systemen van verschillende organisaties sluiten niet altijd vanzelfsprekend op elkaar aan, terwijl goede informatie-uitwisseling juist belangrijker wordt wanneer meer partijen rondom een inwoner samenwerken.
Waar wordt concreet aan gewerkt?
Binnen het netwerk zijn verschillende thema’s waarop zorg en sociaal domein elkaar kunnen versterken. Zo wordt onder andere gewerkt aan preventie rondom jeugd en GGZ, het voorkomen van obesitas en het anders organiseren van ondersteuning voor ouderen.
Daarbij is het volgens Erik belangrijk om niet te denken in een harde scheiding tussen medische zorg en het sociaal domein. “De vraag is juist: welke combinaties zijn mogelijk? Misschien heeft iemand ondersteuning vanuit het sociaal domein nodig, maar daarnaast ook medische zorg. Uiteindelijk gaat het erom dat we maatwerk kunnen leveren wat goed op elkaar afgestemd is.”
Zijn de eerste resultaten al zichtbaar?
Dat die andere manier van werken effect kan hebben, blijkt uit een aanpak waar mee gestart is in een wijk in Purmerend. Daar wordt gewerkt met het Verkennend Gesprek, waarbij breder wordt gekeken naar wat iemand nodig heeft voordat een vervolgtraject wordt bepaald. Inmiddels is het Verkennend Gesprek uitgerold over heel Zaanstreek-Waterland. “Maar implementeren vraagt aandacht,” stelt Erik.
“We zien daar dat ongeveer 30 procent van de mensen na zo’n gesprek passend geholpen kan worden binnen het sociaal domein,” vertelt Erik. “Dat betekent dat zij niet onnodig in een medisch traject of de GGZ terechtkomen. Daarmee kunnen we uiteindelijk ook bijdragen aan het terugdringen van de wachttijden binnen de GGZ.”
Wat kunnen huisartsen hierin betekenen?
Erik heeft een duidelijke boodschap aan huisartsen: heb geduld, werk samen en geef vooral aan waar je in de praktijk tegenaan loopt.
“Nieuwe samenwerkingsafspraken zijn niet meteen perfect. We hebben juist de ervaringen uit de praktijk nodig om ze beter te maken. Als wij niet weten waar huisartsen tegenaan lopen, kunnen we daar ook niets aan veranderen.”
”We leren uit praktijkvoorbeelden dat we op verschillende niveau’s problemen kunnen oplossen, en soms samenwerkingen op lokaal en zelfs regionaal niveau moeten aanpassen. Lokaal waar het kan, regionaal waar het nodig is. Zoiets lukt alleen als we knelpunten met elkaar delen en erover in gesprek gaan. Samenwerken moet je leren en HZW kan echt praktijken ondersteunen, omdat wij ons realiseren dat de praktijk het druk genoeg heeft met het organiseren van de dagelijkse zorg.”
Samen blijven verbeteren
Het Gezondheidsnetwerk Zaanstreek-Waterland is daarmee geen eindproduct, maar een samenwerking die zich de komende jaren verder moet ontwikkelen. Afspraken moeten in de praktijk worden getest en waar nodig worden aangepast.
“Dat kunnen we alleen samen doen. Dus loop je als huisarts tegen een drempel aan of werkt een afspraak in de praktijk niet zoals bedoeld? Geef het vooral door, bijvoorbeeld aan je praktijkcoördinator. Juist die signalen hebben we nodig om de samenwerking steeds beter te maken.”