Omdat naast goed luisteren, het belang van het vormen van een juist en compleet toestandsbeeld de basis is van een patiëntveilige triage, delen wij deze casus.
Casus
“Pijn heeft geen weekend nodig”. Dit is de reactie van de echtgenoot op de opmerking van de triagist dat het een slechte timing is om in het weekend een niersteen aanval te krijgen. Ook omdat er in het weekend toch geen aanvullende beeldvorming door middel van een echo of ct scan wordt gedaan.
Ondraaglijke pijn
Het betreft inmiddels het vierde contact binnen 48 uur voor zijn echtgenote waar enkele maanden eerder een niersteen van 6 mm is vastgesteld. Ze heeft nu al voor de derde dag een ondraaglijke pijn. Ze houdt de pijn niet meer vol, braakt, kan uiteindelijk niet meer plassen en gaat steeds moeizamer lopen. Uit dit vierde contactmoment vloeit een derde consult voort.
Mevrouw heeft alle symptomen behorende bij een niersteen aanval:
- Koliekpijn, een heftige pijn in de zij of (onder)buik
- Misselijk en overgeven
- Door het verplaatsen van de steen, verplaatst de pijn van de nier naar de blaas
- Vaker aandrang om te plassen
- Bloed in de urine
De consulten
Tijdens het eerste en het tweede consult richten de huisartsen, volgens de richtlijnen, zich voornamelijk op pijnbestrijding. Het kan namelijk zo zijn dat wanneer de steen de blaas heeft bereikt, de steen wordt uit geplast en de klachten vanzelf verdwijnen. In tussentijd wordt met de juiste pijnmedicatie de symptomen bestreden.
Echter in deze casus gebeurt dat niet. Mevrouw blijft ondanks de pijnmedicatie die zij heeft gekregen, onhoudbare pijn ervaren. Haar echtgenoot is bij het vierde telefonische contact met de Huisartsen Spoedpost dan ook ten einde raad. Hij kan het lijden van zijn vrouw niet meer aanzien, het maakt hem machteloos. Hij vraagt zich hardop af wanneer er eindelijk iets gaat gebeuren om haar effectief te helpen. Aanvullend en ondersteunend onderzoek zoals bijvoorbeeld een echo of ct scan moet toch mogelijk zijn, ook in het weekend?!
Uiteindelijk komt mevrouw voor een derde consult naar de Huisartsen Spoedpost. Zij wordt deze keer wel ingestuurd naar de Spoed Eisende Hulp. Ter plaatse wordt er gelijk een jj katheter ingebracht en begint een lange periode van wachten tot haar – helaas noodzakelijke – operatie. Mevrouw heeft last van nierstuwing waardoor deze niet gelijk mogelijk is.
In gesprek met de patiënt en echtgenoot
Daags na dit ellendige weekend besluit de echtgenoot zijn ervaring met ons te delen. In eerste instantie om antwoorden te krijgen op vragen als:
- wat is de gebruikelijke werkafspraak bij herhaaldelijk contact met de Huisartsen Spoedpost?
- over welke middelen beschikt een Huisartsen Spoedpost?
- welk onderzoek vindt er wel of niet plaats in de nacht of in het weekend?
- waarom heeft de doorverwijzing naar de Spoed Eisende Hulp zo lang op zich laten wachten?
Tijdens de gesprekken met patiënt en echtgenoot kwam steeds meer naar voren dat naast de vragen over de werkafspraken, de communicatie en de bejegening hen heel veel gedaan heeft. Het steeds opnieuw moeten beantwoorden van dezelfde vragen en onvoldoende luisteren heeft gemaakt dat zij zich niet gehoord en onvoldoende gezien hebben gevoeld. Zij voelden zich hierdoor een roepende in de woestijn. Dit heeft hen zo geraakt dat hun vertrouwen in de zorg een flinke deuk heeft opgelopen.
Leerpunten
Voor het leerpunt van deze klacht ligt het zwaartepunt dus naast de werkafspraken ook voornamelijk bij de beleving en emotie van de patiënt. Wat doet de manier van communiceren, het iedere keer opnieuw beginnen met een volledige triagegesprek evenals een nieuwe open beoordeling door een arts, met een patiënt.
“Er moet nu echt wat gebeuren, we kunnen wel weer naar de post komen en worden we weer met een pilletje naar huis gestuurd”, vraagt de echtgenoot zich vertwijfeld af na het aanbod om voor de derde keer naar de Huisartsen Spoedpost te komen. Belangrijk hierbij voor de huisarts is om altijd een open beeld van de toestand van het moment te krijgen maar hierbij niet het beloop en de context uit het oog verliest, wanneer er sprake is van meerdere contactmomenten in een korte tijd.
Samenvattend de leerpunten uit deze casus met meervoudige contacten zijn:
- uitvragen van NAW gegevens moet altijd, maar de manier waarop bepaalt of iemand zich gehoord voelt;
- vaststellen ABCD en bepalen van het huidige toestandsbeeld moet ook. Richt je daarna op wat er veranderd is;
- doorloop hierbij de relevante triagevragen;
- neem altijd mee dat het hier om een tweede of meervoudig contact gaat. Dit is een contextuele urgentie verhogende factor;
- voor een consult bij de huisarts geldt, neem het beloop en de context mee in het behandelplan.
Mevrouw is inmiddels geopereerd en hersteld.
Vragen over deze casus of over VIM, Klachten & Calamiteiten?
Een VIM is elke onbedoelde gebeurtenis die de patiënt bereikt heeft en die tot schade aan de patiënt heeft geleid, had kunnen leiden of (nog) kan leiden. VIM staat voor Veilig Incidenten Melden.
Een klacht is een uiting van ongenoegen over een gedraging, waaronder mede begrepen het handelen of nalaten, jegens een patiënt in het kader van zorgverlening of betrekking hebbend op organisatorische aspecten. Een uiting van ongenoegen over de weigering van een zorgaanbieder om een persoon in het kader van de zorgverlening als vertegenwoordiger van een patiënt te beschouwen.
Een calamiteit is een niet-beoogde of onverwachte gebeurtenis, die betrekking heeft op de kwaliteit van de zorg en die tot de dood van of een ernstig schadelijk gevolg voor een patiënt heeft geleid. Het letsel kan zowel lichamelijk als psychisch zijn. Ook seksueel misbruik moet worden gemeld bij de IGJ.
Op de website van de Huisartsen Spoedpost kun je overigens ook een tip of compliment insturen.